1 एप्रिल 2026 पासून रेशन कार्डचे नवे नियम; लाखो कार्डधारक अपात्र ठरणार?Ration Card New Rules 2026, Aadhaar Seeding, e-KYC Mandatory

 1 एप्रिल 2026 पासून रेशन कार्डचे नवे नियम; लाखो कार्डधारक अपात्र ठरणार?Ration Card New Rules 2026, Aadhaar Seeding, e-KYC Mandatory

रेशन कार्डधारकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. 1 एप्रिल 2026 पासून रेशन कार्डच्या नियमांमध्ये मोठे बदल लागू होणार असून, पात्रता निकषांमध्ये कडक अटी घालण्यात आल्या आहेत. या नव्या नियमांमुळे लाखो अपात्र लाभार्थ्यांची नावे योजनेतून कमी होण्याची शक्यता आहे.

---

राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा योजनेअंतर्गत (NFSA) बदल

National Food Security Act अंतर्गत पात्र शिधापत्रिकाधारकांना शासनाकडून अनुदानित दरात धान्य दिले जाते. धान्य वितरणासाठी आता e-POS Machine वर आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication) अनिवार्य करण्यात आले आहे.

Aadhaar Seeding अनिवार्य

• कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे Aadhaar Seeding पूर्ण असणे आवश्यक.

• Aadhaar लिंक नसलेल्या सदस्यांची नावे RCMS (Ration Card Management System) मधून वगळली जाणार.

• e-KYC पूर्ण न केल्यास धान्य वितरण तात्पुरते बंद.

---

कोण होणार अपात्र? (Eligibility Criteria)

सरकारने खऱ्या गरजू लाभार्थ्यांना लाभ मिळावा यासाठी उत्पन्न व संपत्ती निकष कडक केले आहेत.

उत्पन्न मर्यादा (Income Limit)

• शहरी भाग: वार्षिक उत्पन्न ₹3 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास अपात्र

• ग्रामीण भाग: वार्षिक उत्पन्न ₹2 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास अपात्र

मालमत्ता निकष (Property Criteria)

खालीलपैकी अटी लागू असल्यास लाभार्थी अपात्र ठरेल:

• चारचाकी वाहन (Four-wheeler)

• 100 चौरस मीटरपेक्षा जास्त प्लॉट/फ्लॅट

• स्वतःचे पक्के घर

• शहरात 80 चौरस मीटरपेक्षा मोठा व्यावसायिक गाळा

• घरात Air Conditioner

• 5 KW क्षमतेचा DG (Diesel Generator)

• आयकर भरणारे (Income Tax Payers)

---

धान्य उचल न केल्यास काय?

• सलग 6 महिने धान्य उचल न केल्यास नाव वगळले जाईल.

• अनेक वर्षे धान्य न उचललेल्या कार्डधारकांची नावे आधीच RCMS मधून कमी करण्यात आली आहेत.

---

खोटी माहिती दिल्यास कडक कारवाई

सरकारने स्पष्ट इशारा दिला आहे:

• खोटी माहिती देऊन रेशन कार्ड घेतल्यास ते तात्काळ रद्द.

• घेतलेल्या धान्याची बाजारभावाने वसुली.

• संबंधितांवर कायदेशीर गुन्हा दाखल होऊ शकतो.

अपात्र लाभार्थ्यांनी स्वेच्छेने रेशन कार्ड सरेंडर करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

---

e-KYC अनिवार्य

रेशन कार्डधारकांसाठी e-KYC करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
ज्यांची e-KYC पूर्ण नाही त्यांचे धान्य वितरण तात्पुरते स्थगित केले जाईल.

---

जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांचे आवाहन

जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांनी प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे नागरिकांना पुढील सूचना दिल्या आहेत:

• दरमहा धान्याची उचल करावी.

• सर्व सदस्यांचे Aadhaar Seeding पूर्ण करावे.

• e-KYC लवकरात लवकर पूर्ण करावी.

• अपात्र असल्यास रेशन कार्ड स्वेच्छेने सरेंडर करावे.

---

सरकारच्या या नव्या निर्णयामुळे अपात्र लाभार्थ्यांवर कारवाई होणार असून खऱ्या गरजू नागरिकांना योजनांचा लाभ मिळावा हा मुख्य उद्देश असल्याचे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.